Grecja
Ale starożytni Grecy nie wiedzieli
o tym. Nie wiedzieli nawet, że ametyst to ten sam kwarc co krystal-
los, sądzili, że jest to zupełnie inny kamień, a nazwę ametyst nadali
mu, bo wierzyli, że kamień ten chroni przed upiciem się; greckie
„a metistos" znaczy „nie pijany". Wierzyli tak bardzo, że używali
ametystów jako amuletów chroniących przed skutkami nadużywania
alkoholu, a nawet wykonywali kielichy do wina wyrzynane ze szcze-
gólnie dużych kryształów ametystu.
Trudno uwierzyć w identyczność kryształu górskiego i zwykłego
piasku. Spróbujmy jednak wyobrazić sobie, że duże, kilkucentymetro-
wej, a nawet kilkumetrowej długości kryształy popękały, zostały po-
kruszone, a potem wymyte wodą i obtoczone do kulistego kształtu
w wyniku ocierania się o siebie. Łatwo to zresztą sprawdzić — piasek
morski jest bardziej okrągły niż piasek rzeczny, ajeszcze mniej okrągły
jest piasek kopalny. Aleksander Fersman napisał jednak, że kwarcem
jest również „agat o pięknym deseniu i jaspis o tajemniczym rysunku".
Czy to jest możliwe?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, wystarczy zrobić bardzo proste
doświadczenie. Dwa słoiki po dżemie do wysokości trzech czwartych
wypełniamy wodą destylowaną. Odmierzoną w ten sposób ilość wody
przelewamy do metalowego garnuszka, stawiamy na palniku kuchen-
ki gazowej i doprowadzamy do wrzenia. Kiedy woda zacznie się
gotować, wsypujemy małymi porcjami cukier i ciągle mieszamy aż do
zupełnego rozpuszczenia. Gdy zauważamy, że wsypana poprzednia
porcja cukru mimo mieszania nie rozpuszcza się, garnek zdejmujemy
z kuchenki, płyn lekko chłodzimy i wlewamy do obu słoików. Na
wierzch każdego słoika kładziemy w poprzek patyczek lub kawałek
drutu z przywiązaną w środku nitką. Do końca nitki przywiązujemy
„ciężarek", którym może być spinacz lub pinezka, i całość umieszcza-
my w roztworze, tak aby nić z ciężarkiem nie dotykała dna. I teraz
uwaga. Jeden ze słoików ustawiamy w miejscu zimnym, a drugi w cie-
płym, najlepiej blisko kaloryfera, i ćwiczymy „cnotę cierpliwości",
czyli przez kilka dni nie dotykamy naczynia, nie poruszamy nici,
w ogóle staramy się o słoiku zapomnieć. Wolno nam tylko popatrzeć
przez ścianki słoika. Już po paru dniach na nitce zaczną rosnąć kry-
ształy, będą coraz większe, będzie ich z każdym dniem przybywać,
aż wreszcie nitka w słoiku zacznie przypominać sopel lodu. Ten sopel
to jeden ze znanych człowiekowi jadalnych kryształów. Wytrwałym,
którzy wykonali doświadczenie do końca, życzę smacznego.