Kamienie zielone
Wśród nieprzebranej ilości kamieni o barwie zielonej jeden
jest szczególnie ceniony. To związek metalu berylu, znany już
starożytnym szmaragd. Ale związki berylu metalu, również nazywa-
ne berylami, to nie tylko szmaragdy. Akwamaryna o barwie mor-
skiej wody, wiśnioworóżowy morganit, złocistożółty heliodor, przez-
roczysty jak źródlana woda goszenit to również beryle. Bezsprzecz-
nym „królem" wśród beryli jest jednak szmaragd.
Podobno najwcześniej upodobała sobie ten zielony kamień
egipska matka bogów Izyda, a ponieważ opiekowała się rów-
nież przyszłymi matkami, nosiły one szmaragdowe amulety, które
wkładały do kolebek nowo narodzonych dzieci. Wierzono bowiem,
że „szmaragd złe sny odpędza, oglądany rankiem zapewnia cały
dzień szczęśliwy, chroni przed ukąszeniem żmij i skorpionów".
Również żeglarze i rybacy chętnie nosili szmaragdowe amulety.
Miały zapewniać im bezpieczeństwo uspokajając groźne burze
i sztormowe fale. Dlaczego akurat bogini Izyda?
Podobnie jak Indie sÄ… ojczyznÄ… diamentu, tak pierwsze szma-
ragdy znajdowano w Egipcie. Żyjący na przełomie IX i X wieku
arabski uczony Ibn Alfagih właśnie Egipt wymienia jako ojczyznę
szmaragdów, a według współczesnej wiedzy, szmaragdy wydo-
bywane były w Egipcie już 1600 lat przed naszą erą.
Znacznie później, bo w V wieku przed naszą erą, historyk
grecki Herodot pisał, że: „istnieje 12 odmian szmaragdów, a naj-
słynniejsze z nich są szmaragdy scytyjskie zwane tak od nazwy na-
rodu i kraju, w którym się znajdują". Scytia to obecny obszar Ura-
11. Kryształ szmaragdu wrośnięty w skałę
lu, w owym czasie drugie znane prócz kopalń egipskich miejsce
wydobywania szmaragdów. Szmaragdy z Uralu do dziś uchodzą za
najpiękniejsze wśród wszystkich wydobywanych na kuli ziem-
skiej. Może to właśnie scytyjski szmaragd zdobił słynny pierścień
potężnego i okrutnego władcy Grecji — tyrana Polikratesa.